Kenmerken van de technische arbeidsmarkt

In Nederland hebben meer dan anderhalf miljoen mensen een technisch beroep. In 2020 gaat het om 1.573.000 werkenden met een technisch beroep. Dit is 20% van de werkzame beroepsbevolking.

Een deel van de mensen met een technisch beroep werkt in een technische sector. Wat zijn de grootste technische sectoren? Wat zijn de meest voorkomende technische beroepen? Hebben personen met een technisch beroep een technische opleiding gehad? Op welk niveau zijn de meeste technici opgeleid? Wat is de verhouding tussen mannen en vrouwen in de techniek? Hoe is de leeftijdsverdeling van technici in verschillende sectoren? In welke niet-technische beroepen werken mensen met een technische opleidingsachtergrond relatief vaak?

Op deze pagina vindt u informatie over kenmerken van de technische arbeidsmarkt en van de personen die een technisch beroep hebben en/of technische opleiding hebben gehad.

Bron van cijfers op deze pagina is het CBS maatwerk 'Arbeidsdeelname van technici, 2013-2020'. Toelichting, definities en afbakeningen van opleidingen, beroepen en sectoren zijn te vinden in het maatwerk.

loading...

Ontwikkeling aantal personen met een technisch beroep

In de periode 2013 tot 2020 is het aantal personen met een technisch beroep toegenomen met 178.000. In 2013 hadden naar schatting 1.395.000 personen een technisch beroep. In 2020 is dit toegenomen naar 1.573.000 personen. Dat is een stijging van 12,8%. In 2020 is ten opzichte van het jaar ervoor (2019) het aantal personen met een technisch beroep afgenomen met 0,6% (9.000 personen). In 2020 is ook de totale werkzame beroepsbevolking licht afgenomen van 7.839.000 in 2019 naar 7.817.000 personen in 2020.1

Onder vrouwen is het aantal in een technisch beroep toegenomen van 162.000 in 2013 naar 226.000 in 2020. Dit is een toename van 39,5%. Onder mannen is het aantal met een technisch beroep met 9,2% toegenomen van 1.233.000 in 2013 naar 1.347.000 in 2020. Het aantal vrouwen met een technisch beroep is in 2020 toegenomen ten opzichte van 2019 (met 7.000 personen), terwijl het bij mannen juist is afgenomen (met 16.000 personen).

loading...

Ontwikkeling aantal personen naar type technisch beroep

Het aantal personen in ICT beroepen en overige technische beroepen is toegenomen sinds 2013.1 Het gaat in ICT beroepen om een toename van 130.000 personen en bij overige technische beroepen om een toename van 79.000 personen. Het aantal personen in een technisch ambacht is in de periode 2013-2020 juist gedaald met 30.000 personen.

In 2020 is het aantal personen in een technisch ambacht lager dan in 2019; 595.000 personen in 2020 tegenover 621.000 personen in 2019. Voor ICT beroepen geldt een toename in het afgelopen jaar. In 2020 waren er 406.000 personen met een ICT beroep, tegenover 386.000 in 2019. Het aantal personen met overige technische beroepen was 573.000 in 2020, ten opzichte van 575.000 in 2019.

Onder vrouwen is sinds 2013 wel het aantal personen in ieder type technisch beroep toegenomen. Het aantal vrouwen in ICT beroepen is relatief het meest toegenomen, van 36.000 in 2013 naar 66.000 in 2020. Dat is een toename van 83,3%.

Qua opleidingsachtergrond is het aantal personen in technische beroepen dat lager of middelbaar opgeleid is, ongeveer gelijk gebleven. Onder hoogopgeleiden met een technisch beroep is het aantal personen met ICT beroepen en overige technische beroepen flink toegenomen, ook ten opzichte van 2019. Het aantal hoogopgeleide ICT’ers is gestegen van 166.000 in 2013 tot 265.000 in 2020. Een toename van 59,6%. Het aantal hoogopgeleiden met overige technische beroepen is gestegen van 183.000 in 2013 tot 266.000 in 2020, een toename van 45,4%.

Als onderdeel van de stijging van het aantal ICT beroepen is het aantal software- en applicatieontwikkelaars ook in 2020 verder toegenomen sinds 2013. Het gaat naar schatting om een toename van 59,9% in het aantal personen dat werkt als software- en/of applicatieontwikkelaar. In 2020 hebben zo’n 267.000 personen dit beroep, ongeveer 100.000 meer personen dan in 2013.2

  • 1. De indeling van beroepsgroepen in verschillende typen (ICT, overig technisch en ambacht), zijn te vinden in het CBS maatwerk.
  • 2. Berekend uit het percentage software- en applicatieontwikkelaars onder de werkzame personen in technische beroepen.
loading...

DE MEEST VOORKOMENDE TECHNISCHE BEROEPEN

De meest voorkomende technische beroepen waarbinnen personen werkzaam zijn, per opleidingsniveau:

•          Hoger opgeleiden: software- en applicatieontwikkelaars, ingenieurs (geen elektrotechniek), technici bouwkunde en natuur, architecten, databank- en net-werkspecialisten, biologen en natuurwetenschappers en gebruikersondersteuning ICT (samen 86% of 495.000 personen).

•          Middelbaar opgeleiden: elektriciens en elektronicamonteurs, software- en applicatieontwikkelaars, technici bouwkunde en natuur, productiemachinebedieners, timmerlieden, automonteurs en machinemonteurs (samen 46% of 299.000 personen).

•          Lager opgeleiden: timmerlieden, hulpkrachten bouw en industrie, productiemachinebedieners, bouwarbeiders ruwbouw, elektriciens en elektronicamonteurs, automonteurs en bouwarbeiders afbouw (samen 53% of 169.000 personen).

loading...

Landelijk

LANDELIJK

VERDELING BANEN PER TECHNISCHE SECTOR

Van de 1.573.000 personen met een technisch beroep is 50,8% (799.000 personen) werkzaam in één van de zeven technische sectoren. Dit percentage is de afgelopen jaren afgenomen. Het is 5,6 procentpunt lager dan in 2013; toen werkte 56,4% van de personen met een technisch beroep in een technische sector. De bouw- en metaalindustrie blijven net als de voorgaande jaren de twee grootste sectoren. Zij vertegenwoordigen samen 51,6% van het aantal technische beroepen binnen de technische sectoren.1

  • 1. Door tussentijdse afronding tellen percentages in de grafiek niet altijd op tot 100%.
loading...

Noordwest

LANDSDEEL NOORDWEST

VERDELING BANEN PER TECHNISCHE SECTOR

In landsdeel Noordwest zijn 390.000 mensen actief in een technisch beroep. 42,8% van deze groep is actief in een van de technische sectoren. De bouw is met een aandeel van 33% binnen de technische sectoren, de sector waarin de meeste personen werkzaam zijn. Op een tweede plek staat de ICT-sector met een aandeel van 27%. Dit ligt ruim boven het landelijke aandeel van 16%.

loading...

Noord

LANDSDEEL NOORD

VERDELING BANEN PER TECHNISCHE SECTOR

In landsdeel Noord zijn 155.000 mensen actief in een technisch beroep. 55,5% van deze groep is actief in een van de technische sectoren. De bouw is met een aandeel van 35%1 binnen de technische sectoren, de sector waarin de meeste personen werkzaam zijn. Op een tweede plek staat de metaalsector met een aandeel van 20%.

  • 1. In de figuur staat 34% omdat dit figuur optelt tot 100%. Het werkelijke aandeel is afgerond echter 35%.
loading...

Oost

LANDSDEEL oosT

VERDELING BANEN PER TECHNISCHE SECTOR

In landsdeel Oost zijn 313.000 mensen actief in een technisch beroep. 53,7% van deze groep is actief in een van de technische sectoren. De bouw is met een aandeel van 34% binnen de technische sectoren, de sector waarin de meeste personen werkzaam zijn. Op een tweede plek staat de metaalsector met een aandeel van 22%.

loading...

Zuidoost

LANDSDEEL zuidoost

VERDELING BANEN PER TECHNISCHE SECTOR

In landsdeel Zuidoost zijn 283.000 mensen actief in een technisch beroep. 59% van deze groep is actief in een van de technische sectoren. De metaalindustrie is met een aandeel van 29% binnen de technische sectoren, de sector waarin de meeste personen werkzaam zijn. Op een tweede plek staat de bouw met een aandeel van 24%.

loading...

Zuidwest

LANDSDEEL zuidWEST

VERDELING BANEN PER TECHNISCHE SECTOR

In landsdeel Zuidwest zijn 431.000 mensen actief in een technisch beroep. 48,7% van deze groep is actief in een van de technische sectoren. De bouw is met een aandeel van 36% binnen de technische sectoren, de sector waarin de meeste personen werkzaam zijn. Op de tweede plek staat de ICT-sector met een aandeel van 18%.

loading...

Verdeling technische beroepen per sector naar achtergrondkenmerken

Er is variatie in het opleidingsniveau van werknemers in verschillende sectoren. Van de personen in de ICT-sector met een technisch beroep is 68% hoogopgeleid. De bouw en overige industrie zijn sectoren met relatief weinig hoogopgeleide personen met een technisch beroep (respectievelijk 13% en 14%).

Het aandeel vrouwen binnen de groep werkzame personen met een technisch beroep is nog steeds het hoogst binnen de voedingsmiddelenindustrie (25%), terwijl het aandeel vrouwen binnen de groep werkzame personen met een technisch beroep het laagst is binnen de bouw (2%). Daarbij kan worden aangemerkt dat het aandeel en aantal vrouwen met technisch beroep in de bouwsector wel is toegenomen, van 2.000 (1%) in 2013 tot 6.000 (2%) in 2020.

Voor de leeftijdsverdeling van werkenden in een technisch beroep geldt dat de ICT-sector afwijkt ten opzichte van de andere sectoren. In de ICT-sector werken relatief jonge mensen; 42% van degenen met een technisch beroep is jonger dan 35 jaar en 10% is 55 jaar of ouder. Voor de meeste sectoren geldt dat van degenen met een technisch beroep ongeveer 30% jonger is dan 35 jaar en ongeveer 20% 55 jaar of ouder.

loading...

Ontwikkeling aantal personen met een technische baan per sector, ten opzichte van 2013

De afgelopen jaren hebben verschuivingen plaatsgevonden in de technische banen van verschillende sectoren. In de grafiek is de ontwikkeling per sector ten opzichte van 2013 weergegeven. Opvallende stijger is de ICT-sector, met een toename van 48% in aantal technische banen. Het gaat in absolute aantallen om 42.000 meer personen met een technisch beroep in de ICT-sector in 2020 ten opzichte van 2013.1

De energie en delfstoffensector kent de grootste daling. Het aantal technische banen in die sector is met 10% afgenomen tussen 2013 en 2020. Het gaat om een afname van 3.000 personen met een technisch beroep. Ten opzichte van 2019 is het aantal wel gelijk gebleven.

  • 1. Let op dat ICT beroep en ICT sector verschillende definities zijn. ICT beroepen worden gedefinieerd door de werkzaamheden in de baan. ICT sector gaat om het segment waarin een beroep zich bevindt. Een ICT beroep kan zich zowel binnen als buiten de ICT sector bevinden.
loading...

GROOTTE VAN BEDRIJVEN WAAR MENSEN MET EEN TECHNISCH BEROEP WERKEN

52% van de personen met een technisch beroep werkt in een bedrijf van meer dan honderd werknemers (‘groter bedrijf’). 43% van de personen met een technisch beroep werkt in een bedrijf met minder dan honderd werknemers (‘kleiner bedrijf’). Deze verhouding verschilt van de landelijke referentie van 62% werknemers in een groter bedrijf en 38% werknemers in een kleiner bedrijf.1 Personen met een technisch beroep werken dus relatief vaker bij kleinere bedrijven dan personen met andere functies.

Relatief meer vrouwen, hoogopgeleiden en personen met een hogere leeftijd werken in technische functies bij grotere bedrijven dan bij kleinere bedrijven. Vrouwen met een technisch beroep werken in 62% van de gevallen bij een groter bedrijf, bij mannen is dit 51%. Personen met een hoog opleidingsniveau in een technische functie, werken relatief vaak bij een groter bedrijf (63%, tegenover 34% bij een kleiner bedrijf). Slechts 41% van de laagopgeleide technici werkt bij een groter bedrijf. Bij de middelbaar opgeleide technici werkt 49% in een groter bedrijf. 57% van de 55-plussers in een technisch beroep werkt in een bedrijf van honderd of meer werknemers, terwijl 39% van de 55-plussers met een technisch beroep in een kleiner bedrijf werkt. Bij personen onder de 35 jaar werkt 50% bij een groter bedrijf en van de technici tussen 35 en 54 jaar is dat 52%.

  • 1. Bron: CBS Banen van werknemers; bedrijfsgrootte en economische activiteit. De cijfers zijn niet volledig vergelijkbaar omdat de methodes waarop de cijfers zijn verkregen verschillen. De cijfers van de landelijke referentie zijn samengesteld uit het Bedrijvenregister en de loonadministratie (UWV en Belastingdienst) en zijn daarmee een integrale waarneming. De cijfers van technische beroepen en bedrijfsgroottes zijn afkomstig uit een steekproef, de Enquête Beroepsbevolking (CBS). Daardoor zijn die cijfers een schatting van werkelijke aantallen.
loading...

Kenmerken van werkenden in de techniek: geslacht

Van alle personen die in 2020 werkzaam waren in een technisch beroep, is 14% vrouw. Onder hoogopgeleiden die werken in de techniek is het aandeel vrouwen hoger dan onder middelbaar en lager opgeleiden die werken in de techniek. Het gaat om 21% vrouwen onder de hoogopgeleide werkenden in de techniek, ten opzichte van 13% vrouwen onder laagopgeleide werkenden en 9% vrouwen onder middelbaar opgeleide werkenden in de techniek.

loading...

Ontwikkeling aandeel vrouwen in technische beroepen

In de periode 2013 tot 2020 is het aantal vrouwen in technische beroepen relatief meer gestegen dan het aantal mannen. Hierdoor is het aandeel vrouwen in technische beroepen met 2,8 procentpunt toegenomen, van 11,6% in 2013 tot 14,4% in 2020. In het laatste jaar is het aandeel vrouwen met 0,6 procentpunt toegenomen van 13,8% in 2019 tot 14,4% in 2020.

loading...

Werkenden in de techniek naar opleidingsniveau

Het grootste gedeelte van de personen dat in 2020 werkzaam was in een technisch beroep, is middelbaar opgeleid (41%). Vrouwen in een technisch beroep zijn relatief vaak hoogopgeleid: 54% van de vrouwen met een technisch beroep heeft een hbo- of wo-opleiding, ten opzichte van 34% van de mannen met een technisch beroep. Personen tot en met 54 jaar met een technisch beroep zijn relatief vaker hoogopgeleid (38% tot 40%) dan personen van 55 jaar of ouder met een technisch beroep (28%).1 

  • 1. Door afronding tellen percentages niet altijd op tot 100%.
loading...

Technische/niet-technische opleidingsachtergrond van personen werkzaam in de techniek

53% van de mensen die in 2020 een technisch beroep uitvoerden, is technisch opgeleid. In 2019 was dit percentage hetzelfde. Het aandeel dat werkzaam is in een technisch beroep en geen technische opleiding heeft gevolgd is 42%. Van 5% van de personen die werkt in de techniek is de opleiding onbekend.

Er zijn verschillen tussen opleidingsniveaus; werkenden in de techniek met lager opleidingsniveau hebben minder vaak een technische opleiding gevolgd (39%) dan middelbaar (57%) en hoger opgeleiden met een technisch beroep (59%).

VAAK VOORKOMENDE OPLEIDINGEN ONDER WERKENDEN IN DE TECHNIEK

Uit aanvullend maatwerk van CBS komt naar voren welke opleidingen vaak voorkomen onder personen met een technisch beroep. Totaalaantal werkenden in een technisch beroep is in 2020 1.573.000.

De onderwijsdiploma’s die het vaakst voorkomen bij personen in technische beroepen:

  1. Techniek, industrie en bouwkunde (43%)
  2. Algemeen (15%)
  3. Recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening (10%)

Per opleidingsniveau wisselt de studierichting van personen in technische beroepen.

Onder lager opgeleiden in een technisch beroep heeft 42% algemeen onderwijs gehad en 39% een diploma in techniek, industrie en bouwkunde.

Onder middelbaar opgeleiden in een technisch beroep heeft 53% een diploma in de richting van techniek, industrie en bouwkunde en 14% is algemeen opgeleid.

Onder hoger opgeleiden in een technisch beroep heeft 35% een diploma in de richting van techniek, industrie en bouwkunde, 16% in de richting van recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening, 14% informatica en 10% een wiskunde en natuurwetenschappendiploma.

Opvallend is het aandeel met een diploma recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening onder hoogopgeleiden in een technisch beroep. In tabel 2 van het maatwerk is de onderwijsrichting verder uitgesplitst.1 Daaruit is op te maken dat personen met een technisch beroep in deze categorie gediplomeerden relatief vaak de opleidingsrichting management bedrijfs- en personeelswetenschappen hebben gevolgd.

  • 1. Waar data van de hoofdrichtingen (tabel 1) gebaseerd zijn op meetjaar 2020 van de Enquête Beroepsbevolking (EBB), representeren subrichtingen (tabel 2) het gemiddelde van meetjaar 2015-2020 van de EBB. Subrichtingen kunnen vanwege kleine aantallen alleen berekend worden als een aantal jaren tegelijk geanalyseerd worden.

VAAK VOORKOMENDE OPLEIDINGEN ONDER WERKENDEN IN DE TECHNIEK NAAR GESLACHT

Uit aanvullend maatwerk van CBS komt naar voren welke opleidingen vaak voorkomen onder personen met een technisch beroep. Mannen in technische beroepen hebben vaak een technische opleiding gevolgd. Vrouwen in technische beroepen hebben meer diverse opleidingsachtergronden.

De opleidingsachtergrond van mannen in technische beroepen is het vaakst een studie richting techniek, industrie en bouwkunde (47%). Uit tabel 2 blijkt dat de meest voorkomende opleidingsrichtingen onder mannen in technische beroepen bouwkunde en civiele techniek, elektro- en energietechniek en werktuigbouwkunde en metaalbewerking zijn.1 Ook diploma’s in voertuigtechniek, scheepsbouw- en vliegtuigbouwkunde komen regelmatig voor onder mannen met een technisch beroep.

De opleidingsachtergrond van vrouwen in technische beroepen is gevarieerder. Vaak zijn vrouwen met een technisch beroep algemeen opgeleid (17%), of hebben een studie richting recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening afgerond (17%) of richting techniek, industrie en bouwkunde (16%). Uit tabel 2 kan worden afgeleid dat binnen de categorie recht, administratie, handel en zakelijke dienstverlening de vrouwen in technische beroepen vaak opleidingen in management bedrijfs- en personeelswetenschappen hebben gevolgd. Binnen de groep vrouwen met een technisch beroep  die een opleidingsachtergrond in techniek, industrie en bouwkunde heeft, komen de subrichtingen bouwkunde en civiele techniek, scheikundige technologie en procestechniek en levensmiddelentechnologie het meest voor.

  • 1. Tabel 2 bevat gedetailleerdere uitsplitsing die berekend is op basis van het gemiddelde van meetjaren 2015-2020 van de Enquête Beroepsbevolking. Tabel 1 bevat hoofdcategorieën, die gebaseerd zijn op data van meetjaar 2020.
loading...

Keuze voor technische en niet-technische beroepen door personen met een technische opleidingsachtergrond

Technisch opgeleiden komen terecht in zowel technische als niet-technische beroepen en sectoren. Van alle technisch opgeleide personen werkt:

  • 28% in een technisch beroep in een technische sector;

Denk hierbij bijvoorbeeld aan een bouwvakker in een bouwbedrijf.

  • 25% in een technisch beroep in een niet-technische sector of sector onbekend;

Denk hierbij bijvoorbeeld aan een ICT’er die bij de overheid werkt.

  • 11% in een niet-technisch beroep in een technische sector

Denk hierbij aan een leidinggevende in een technisch bedrijf.

  • 31% in een niet-technisch beroep in een niet-technische sector of sector onbekend.

Denk bijvoorbeeld aan een bioloog die werkt als laborant in een medisch laboratorium. Of een wiskundige als consultant bij een adviesbureau.

De 42% in een niet-technisch beroep betekent dus niet per definitie dat het gaat om ‘weglek’. In onderzoek van hogeschool Saxion en Universiteit Twente1 blijkt dat 82% van hun technisch gediplomeerden aangeeft technische kennis nodig te hebben voor zijn/haar functie, hoewel alleen de helft van hen in een technisch beroep terechtkomt.

Het percentage technisch opgeleiden dat niet in een technisch beroep werkt neemt toe met de leeftijd: in 2020 gaat het bij technici onder de 35 jaar om 34%, voor technici tussen de 35 tot en met 54 jaar om 45%, terwijl het bij de 55-plussers om 48% gaat.

Met name hoogopgeleide 55-plussers met een technische studieachtergrond werken in niet-technische beroepen (54%). Dit is verklaarbaar. Technici die doorgroeien naar een leidinggevende functie in een technische omgeving, worden niet meegerekend tot de technische beroepen. Dit terwijl bij deze functie wel technische kennis en ervaring gewenst is.

Relatief weinig vrouwen met een technische opleiding werken in een technisch beroep: 27% ten opzichte van 57% van de mannen.

WELK DEEL VAN DE GEDIPLOMEERDEN WERKT IN EEN TECHNISCH BEROEP, PER STUDIERICHTING

Welke (niet-)technische opleidingen leiden relatief vaak tot een technisch beroep? Uit aanvullend maatwerk van CBS komt naar voren welk deel van de personen uit een opleidingsrichting in een technisch beroep werkt.

De opleidingsrichtingen die vaak leiden tot een technisch beroep zijn informatica en techniek, industrie en bouwkunde. Personen met een informaticadiploma werken in 59% van de gevallen in een technisch beroep. Onder personen met techniek-, industrie- en bouwkundediploma’s is dit bij 55% het geval.

Studierichtingen waarbij relatief weinig personen een technisch beroep hebben, zijn gezondheidszorg en welzijn (3%) en onderwijs (5%). Van de andere studierichtingen is het aandeel afgestudeerden dat een technisch beroep heeft 10% of meer. Landbouw, diergeneeskunde en -verzorging en vormgeving/kunst/talen/geschiedenis steken er als ‘niet-technische’ richtingen bovenuit met percentages rond de 16-18%.

Binnen de grote onderwijscategorieën verschillen subrichtingen1 als het gaat om het percentage afgestudeerden dat in een technisch beroep werkt. De subgroepen met het hoogste percentage afgestudeerden in een technisch beroep zijn elektronica en industriële automatisering (66%), gevolgd door elektro- en energietechniek (64%). Vervolgens zijn in de richtingen softwareontwikkeling en systeemanalyse (62%) en ontwerp en beheer van databases en netwerken (61%) de meeste gediplomeerden aan het werk in een technische functie.

Binnen de categorie vormgeving, kunst, talen en geschiedenis zijn de verschillen tussen subrichtingen het grootst. Ter illustratie: 29% van de (werkende) afgestudeerden in mode-, interieur-, en industriële vormgeving heeft een technisch beroep en 16% van de gediplomeerden in filosofie en ethiek. Aan de andere kant werken bijvoorbeeld afgestudeerden van vreemde talen (8%), muziek en theater (7%) en theologie en levensbeschouwing (7%) minder vaak in een technisch beroep.

  • 1. Waar data van de hoofdrichtingen gebaseerd zijn op meetjaar 2020 van de Enquête Beroepsbevolking (EBB), representeren subrichtingen het gemiddelde van meetjaar 2015-2020 van de EBB. Subrichtingen kunnen vanwege kleine aantallen alleen berekend worden als een aantal jaren tegelijk geanalyseerd worden.
loading...

Niet-technische beroepen waarin personen met een technische opleidingsachtergrond werken

Een deel van de personen met een technische achtergrond, werkt in een niet-technisch beroep (42%). De beroepen waar zij vaak in terecht komen, zijn:

  • Lager opgeleide technici: vrachtwagenchauffeur, lader, losser en vakkenvuller of transportplanner en logistiek medewerker (samen 29% van de niet-technische beroepen).
  • Middelbaar opgeleide technici: transportplanner en logistiek medewerker, administratief medewerker of bediener mobiele machines (samen 20% van de niet-technische beroepen).
  • Hoger opgeleide technici: bedrijfskundige en organisatieadviseur, adviseur marketing, public relations en sales of transportplanner en logistiek medewerker (samen 18% van de niet-technische beroepen).