Middelbaar beroepsonderwijs

Er is een grote vraag naar vakbekwame technici. Het technisch bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en overheden werken daarom samen om te zorgen voor onderwijs dat aansluit op de vraag van het bedrijfsleven, zodat studenten sneller inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt. Het ontwikkelen van een regionale toekomstvisie op onderwijsinhoud en -aanbod is een gezamenlijke uitdaging. De publiek-private samenwerkingsverbanden (o.a. via het Regionaal investeringsfonds mbo) zijn hiervoor belangrijke instrumenten.

Cijfers van onderstaande grafieken zijn afkomstig van DUO. SBB heeft per opleiding bepaald of deze bètatechnisch is. Deze indeling wordt jaarlijks geüpdatet. De gebruikte indeling is van januari 2019. Deze indeling is toegepast over de gehele periode tot 2018/19; de cijfers zijn dus met terugwerkende kracht berekend. In de draaitabellen kunt u zelf aan de slag met DUO-cijfers.

loading...

AANDEEL INSTROMENDE MBO-STUDENTEN BÈTATECHNIEK PER NIVEAU

Het aandeel studenten in bètatechnische richting binnen de instroom in het mbo ligt in 2018/19 net als in 2008/09 op 29%. Er zijn verschillen te zien tussen de niveaus. Op niveau 1 is in de periode 2008/09 tot 2018/19 een lichte daling te zien van 33% naar 28%. Op niveau 2 is ook een lichte daling waarneembaar van 37% in 2008/09 naar 33% in 2018/19. Op niveau 4 is er ook sprake van een lichte daling van 27% in 2008/09 naar 26% in 2018/19. Op niveau 3 steeg het aandeel sterk, namelijk van 19% in 2008/09 naar 31% in 2018/19.

Het aandeel vrouwen dat kiest voor bètatechniek van het totaal aantal vrouwen dat een mbo-opleiding start, is in de afgelopen tien jaar toegenomen: van 6% in 2008/09 naar 8% in 2018/19. Het percentage vrouwen dat kiest voor een bètatechnische mbo-opleiding op niveau 2 is licht gestegen van 4% naar 5%. Dit geldt ook voor mbo niveau 3 (van 2% naar 4%) en mbo niveau 4 (van 9% naar 11%). Op niveau 1 is er echter sprake van een daling, van 16% naar 10%.

loading...

AANTAL INSTROMENDE MBO-STUDENTEN BETATECHNIEK PER NIVEAU

Het aantal instromende mbo-studenten in bètatechnische richting is in de periode 2008/09 tot 2018/19 afgenomen van 49.022 naar 43.080. Dit heeft te maken met lagere totaalaantallen leerlingen die zijn gestart met een mbo-studie. Wel zijn de aantallen de laatste vier jaar aan het toenemen.

Ook hier geldt dat de instroomaantallen verschillen tussen de niveaus. De instroom op niveau 3 en 4 is gestegen, terwijl de instroom op niveau 1 en 2 is gedaald. Dit is in lijn met het dalende aandeel dat kiest voor bètatechniek op niveau 1 en niveau 2. De instroom bij de bètatechnische mbo-opleidingen op niveau 1 is afgenomen van 4.879 studenten in 2008/09 naar 3.497 studenten in 2018/19. Opvallend is dat de instroom op niveau 1 de laatste vier jaar wel weer in een stijgende lijn zit. Tussen 2008/09 en 2018/19 nam de bètatechnische instroom op niveau 2 af van 20.978 studenten naar 10.540 studenten.

Het aantal niveau 3 en niveau 4 mbo-studenten in bètatechnische richtingen is afgelopen tien jaar gestegen. Het aantal studenten op niveau 3 nam toe van 6.999 in 2008/09 naar 9.162 in 2018/19. In dezelfde periode nam het aantal studenten op niveau 4 toe van 16.166 naar 19.881.

loading...

AANTAL INSTROMENDE MBO-STUDENTEN BÈTATECHNIEK PER LEERWEG

De instroom bètatechniek studenten in Beroepsopleidende leerweg (BOL) is de afgelopen 10 jaar gestegen (van 24.089 in 2008/09 naar 29.453 studenten in 2018/19), terwijl de instroom in de Beroepsbegeleidende leerweg (BBL) juist is gedaald (van 24.174 in 2008/09 naar 13.627 studenten in 2018/19). De laatste vier jaren is wel een stijgende lijn zichtbaar in de instroom in de BBL. Deze ontwikkelingen hangen samen met de economische crisis en het herstel daarvan na 2014. Met name het afgelopen jaar was er een forse stijging van 11.886 instromende BBL-studenten in 2017/18 tot 13.627 instromende BBL-studenten in 2018/19.

loading...

AANDEEL GEDIPLOMEERDEN BÈTATECHNIEK BINNEN TOTAAL GEDIPLOMEERDEN MBO

Binnen het mbo is het aandeel van de bètatechnische diploma’s tussen 2007/08 en 2017/18 licht gedaald (van 29% naar 28%) ten opzichte van het totaal aantal behaalde mbo-diploma’s. Dit terwijl er alleen een daling te zien is op niveau 2, het aandeel bètatechnisch gediplomeerden daalde daar van 35% naar 29%. Op niveau 3 is het aandeel bètatechnisch gediplomeerden de afgelopen tien jaar licht gestegen van 30% naar 31%, net als bij niveau 4 (van 23% naar 25%). Op niveau 1 was er de afgelopen vier jaar spraken van een sterkere stijging (van 28% naar 32%).

Het aandeel vrouwen dat een bètatechnisch mbo-diploma behaalde ten opzichte van alle vrouwen die een mbo-diploma behaalden is in de periode van 2007/08 tot 2017/18 gestegen van 5% naar 7%. De stijging geldt voor zowel mbo-niveau 2, 3 als 4. Op niveau 1 was het aandeel in 2017/18 hetzelfde als in 2007/08.

loading...

AANTAL GEDIPLOMEERDEN BÈTATECHNIEK IN HET MBO

Het aantal mbo-gediplomeerden bètatechniek is de afgelopen tien jaar licht gedaald van 45.004 naar 42.888.

De grootste afname is de afgelopen tien jaar waar te nemen op niveaus 1 en 2: het aantal diploma's daalde respectievelijk van 3.840 naar 3.520 (niveau 1) en 16.810 naar 9.804 (niveau 2). Het aantal studenten dat een bètatechnisch diploma op niveau 3 haalde, steeg licht van 11.671 studenten in 2007/08 naar 12.336 in 2017/18. Op niveau 4 was sprake van een sterke stijging (van 12.683 diploma's in 2007/08 naar 17.228 in 2017/18).

Het aantal vrouwen dat een bètatechnisch mbo-diploma behaalde is in de periode van 2007/08 tot 2017/18 gestegen van 3.588 naar 5.398. Deze stijging geldt voor zowel mbo-niveau 2, 3 als 4. Met name bij mbo niveau 4 is de stijging sterk, van 1.820 in 2007/08 naar 3.470 diploma’s in 2017/18. Op niveau 1 is sprake van een lichte daling.

Publiek-private samenwerking in het mbo

Sinds de start van de eerste vier Centra voor innovatief vakmanschap in 2011, is het aantal ontwikkelde publiek-private samenwerkingsverbanden (PPS) in het middelbaar beroepsonderwijs uitgegroeid tot 152 in 2019. Deze groei is in het bijzonder aangejaagd vanuit het Regionaal investeringsfonds mbo (RIF). Ook in de komende jaren wordt PPS-ontwikkeling in het mbo gestimuleerd. Hiervoor wordt via het RIF in totaal €100 miljoen beschikbaar gesteld. Het RIF is voor de periode 2019-2022 aangepast waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen ‘starters’ en ‘opschalers’.

In 2019 is door PBT in samenwerking met Katapult een impactmeting uitgevoerd, waaruit bleek dat alle PPS’en tezamen (in mbo en hbo) op dat moment zo’n 84.000 studenten bereiken en 5.000 docenten. Er zijn 9.800 bedrijven betrokken in de PPS'en, een flinke groei ten opzichte van de 6.200 bedrijven in 2017. 

Toptechniek in bedrijf

Het programma Toptechniek in bedrijf zet zich ervoor in dat meer jongeren op het vmbo voor bètatechniek kiezen en aansluitend succesvol doorstromen naar een bètatechnische mbo-opleiding. In 2012 is het programma gestart met 17 regio’s en is sindsdien uitgebreid naar 28 regio’s. Binnen de regio’s werken onderwijs (vmbo en mbo), bedrijfsleven en overheid samen aan doorlopende leerlijnen, onderwijsvernieuwing, professionalisering van docenten, macrodoelmatigheid en loopbaanoriëntatie en -begeleiding. Binnen de Toptechniek in bedrijf-regio’s werken 383 vmbo-vestigingen1 en 39 mbo-instellingen samen. De subsidie aan deze netwerken loopt tot en met schooljaar 2019/2020.

  • 1. De scholen uit het M-Tech-programma, dat zich specifiek richtte op bètatechniek op vmbo-tl, zijn sinds 2018/19 opgenomen in de netwerken van Toptechniek in bedrijf.

Experimenten doorlopende leerlijnen

Met ingang van het schooljaar 2014/15 is het experiment met de vakmanschap- en technologieroute gestart. Deze routes bieden de mogelijkheid voor scholen om op bepaalde onderdelen af te wijken van de regelgeving, om zo vmbo en mbo in een geïntegreerde leerroute aan te bieden. Zo kan binnen een experiment desgewenst per leerling bepaald worden wanneer vmbo-examen wordt gedaan in een specifiek vak.

In 2018/19 zijn er 146 actieve doorlopende leerroutes van vmbo naar mbo: 99 vakmanschaproutes (mbo niveau 2 en 3) en 47 technologie- en beroepsroutes (mbo niveau 4). Voor het schooljaar 2018/19 zijn er 12 nieuwe routes goedgekeurd, waarvan 5 binnen de sector techniek.

Schooljaar 2019-2020 start de laatste tranche van de experimenten. In deze laatste ronde konden enkel aanvragen voor vakmanschaproutes niveau 2 aangevraagd worden. De experimenten worden meerjarig gemonitord door SEO. In 2019 vindt het vijfde monitoringsonderzoek plaats. Naar verwachting treedt vanaf 2020-2021 het wetsvoorstel Sterk Beroepsonderwijs in werking waarmee vmbo-scholen en mbo-instellingen gebruik kunnen maken van de ruimte die de wet (structureel) biedt om samen een doorlopende leerroute aan te bieden. De ruimte die wettelijk wordt geboden om een doorlopende leerroute aan te bieden zorgt ervoor dat scholen gemakkelijker kunnen samenwerken en tot een doorlopende leerroute kunnen komen. Zo geldt er maar één studieduur, één onderwijstijd, is het mogelijk om met het gemengde docententeam afspraken te maken over wie welk sectoroverstijgende onderdeel van het programma verzorgt en wordt het mogelijk dat vmbo-examens worden gespreid.

Actieplan meer meisjes in mbo techniek

‘Meer meisjes in mbo Techniek’ is een initiatief dat werd gestart door zes mbo-scholen ondersteund door VHTO en de MBO Raad. De inzet is om het aandeel van meisjes in de techniek- en ICT-opleidingen te vergroten en om drempels voor vrouwelijke studenten weg te nemen. Tijdens de Jaarconferentie van het Techniekpact op 18 april 2016 is het  pamflet ‘Meer meisjes in mbo-techniek’ aangeboden aan Jet Bussemaker (destijds minister van OCW). Het pamflet roept op tot duurzame interventies voor instroom en behoud van vrouwen in mbo-techniek. Inmiddels hebben nieuwe mbo-scholen zich bij het actieplan aangesloten. Inmiddels richten 24 mbo-scholen de focus op het verbeteren van de gendergelijkheid in techniek en ICT. VHTO maakt per mbo-school een nulmeting en doet aanbevelingen waarmee de scholen zelf een eigen plan van aanpak opstellen. De activiteiten binnen de scholen richten zich op communicatie en marketing, personeelssamenstelling en -ontwikkeling, onderwijs en didactiek, LOB en studieloopbaanbegeleiding.

Leerbedrijven en stages

In het Techniekpact is opgenomen dat het bedrijfsleven iedere bètatechnische mbo-student een stage of leerbaan wil kunnen bieden. Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) stelt ieder jaar per opleiding de kansen vast die mbo-studenten hebben op het vinden van een stage of leerbaan in de arbeidsmarktregio waar zij wonen.

Het totaal aantal leerbedrijven in de bètatechnische mbo-domeinen1 in januari 2019 is 90.925. Dit is een stijging ten opzichte van de 89.150 leerbedrijven in 2018. Van de 90.925 leerbedrijven heeft 70,3% in de afgelopen twee jaar minimaal één mbo-student gehad voor een stageplaats of leerbaan. In totaal werden er in schooljaar 2017/2018 118.393 stages en leerbanen gestart, verdeeld over de acht bètatechnische mbo-domeinen.2 Dit is een toename ten opzichte van schooljaar 2016/2017, toen waren er 114.648 gestarte stages en leerbanen.

Er zijn volop kansen voor een stageplaats of leerbaan in de techniek. Voorbeelden zijn service- en onderhoudsmonteur, operator, elektricien, loodgieter, autoschadehersteller, timmerman, metselaar en schilder. De kans op stage en leerbaan is per opleiding en arbeidsmarktregio te vinden op www.s-bb.nl/kans.

  • 1. Het gaat om de domeinen “Afbouw, hout en onderhoud”, “Ambacht, laboratorium en gezondheidstechniek”, “Bouw en infra”, “Informatie en communicatietechnologie”, “Media en vormgeving”, “Mobiliteit en voertuigen”, “Techniek en procesindustrie”, “Transport, scheepvaart en logistiek”.
  • 2. Bron: Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB).

Beeldvorming en imago

Platform Talent voor Technologie1 ondersteunt instellingen beroepsonderwijs (mbo en hbo) met kennis over Beeldvorming, Techniek en Jongeren om zo het imago van techniek bij jongeren in het voortgezet onderwijs te verbeteren. In 2018 zijn 32 ROC’s/vakinstellingen en 11 hbo’s bereikt, 24 presentaties gegeven, 904 mensen hebben kennisproducten gedownload en 840 mensen volgden de online updates voor het beroepsonderwijs.

  • 1. De genoemde activiteiten zijn in 2018 uitgevoerd onder de naam TechniekTalent.nu. Per 2019 is Techniektalent.nu gefuseerd met PBT en TecWijzer tot Platform Talent voor Technologie.