Primair onderwijs

Om kinderen voor te bereiden op een wereld die door technologische en maatschappelijke ontwikkelingen continu en razendsnel verandert, zetten vele partijen zich in om kinderen op een vroege leeftijd in aanraking te brengen met Wetenschap & Technologie (W&T). Hierdoor ontwikkelen zij vaardigheden als kritisch denken, vindingrijkheid en creativiteit. De afgelopen jaren is een basis gelegd voor het vergroten van de inzet van W&T in het primair onderwijs, met een prominente plek voor digitale vaardigheden.

Jet-Net en TechNet

Vanuit Jet-Net & TechNet wordt basisscholen een praktische en laagdrempelige ondersteuning geboden bij het invoeren en integreren van wetenschap & techniek (W&T) in het curriculum. Er zijn binnen Jet-Net & TechNet 202 samenwerkingsverbanden in het basisonderwijs waarin 423 basisscholen participeren. Daarnaast kunnen basisscholen binnen én buiten de samenwerkingsverbanden meedoen aan workshops en activiteiten van Jet-Net & TechNet, of gebruikmaken van (online) materialen voor W&T-onderwijs. Sinds 2019 hebben 1.903 vestigingen in het basisonderwijs gebruikgemaakt van activiteiten en materialen van Jet-Net & TechNet.

Ter illustratie enkele voorbeelden van 2020. Het jaar werd voortvarend begonnen met 152 keer inzet van een techniekcoach op scholen. Dit werd goed gewaardeerd door de scholen (7,9 gemiddeld cijfer). Er stonden daarnaast 135 geplande inzetten van techniekcoaches die helaas moesten worden geannuleerd/uitgesteld vanwege COVID-19. Als gevolg van scholensluiting en verschoven prioriteiten binnen het onderwijs was de aandacht gevestigd op tools, lesideeën en inspiratiebronnen die ook op afstand te gebruiken zijn: deze zijn veel gedownload en aangevraagd.

Er is een nieuwe workshop ontwikkeld om leerkrachten en W&T-coördinatoren in het basisonderwijs kennis te laten maken met de 7 werelden van techniek en Bèta&TechMentality. Deze workshop is online inzetbaar voor teams, scholenkoepels en netwerken en is in 2020 4 keer uitgevoerd. Daarnaast is een pilot met een (online) W&T-café voor basisscholen én bedrijven uitgevoerd, gericht op onderlinge kennismaking en als start voor samenwerking. Deze is 2 keer uitgevoerd in 2020 en is vanaf 2021 voor alle regio’s beschikbaar. Er is een digitale Routeplanner ontwikkeld die basisscholen stap voor stap helpt bij de samenwerking met het bedrijfsleven.

Vakkanjer Junior, een techniekchallenge waar leerlingen van groep 7 en 8 aan de slag gaan met een opdracht van het Wereld Natuur Fonds, kon zodra de scholen weer opengingen doorgang vinden. De vernieuwde online aftrap van het project zorgde ervoor dat 675 leerlingen van 28 basisscholen in 2020 aan het project konden meedoen.

Regionale w&t netwerken

In Nederland zijn 8 regionale netwerken W&T actief in het primair onderwijs. Mede door de inspanningen van deze netwerken staat het thema W&T in een groot deel van de scholen op de kaart. Het regionale netwerk heeft een loket- en expertisefunctie en helpt scholen helpen bij invulling van W&T-onderwijs, voornamelijk door kennisdeling en het leren van elkaar. Elke regio kent zijn eigen dynamiek en methodiek om het thema binnen de scholen verder te brengen. Besturen en scholen zijn in verschillende vormen betrokken bij een netwerk: in een stuur-of regiegroep, via W&T cafés, innovatietrajecten of inhoudelijke leerlijnen. In 2019/20 zijn 131 besturen betrokken en 2.075 basisscholen. Platform Talent voor Technologie ondersteunde de netwerken.

Ondanks de coronapandemie hebben de W&T netwerken gezamenlijk financieel ingezet op het realiseren van inspiratiemappen Onderzoekend & ontwerpend leren voor de basisschool. De mappen bevatten lesvoorbeelden met instructies voor een hands-on W&T aanpak in de klas. Mede door de netwerkstructuur is deze map na het verschijnen door heel Nederland ingezet en verspreid over de basisscholen en vormt dit een aanleiding voor inhoudelijke invulling van W&T cafés en andere netwerkbijeenkomsten. Er zijn sinds het verschijnen in najaar 2020 5.354 mappen zowel fysiek als digitaal afgenomen door onderbouw (kleuters), midden- en bovenbouw van basisscholen.

VHTO

Sinds januari 2018 is VHTO, landelijk expertisebureau genderdiversiteit in bèta, techniek & ICT, partner in de Alliantie Werk.en.de.Toekomst. Deze Alliantie (gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) zet zich onder andere in om genderstereotypering in het onderwijs en op de arbeidsmarkt te doorbreken. In het kader van deze Alliantie voert VHTO een aantal interventies uit, gebaseerd op succesvolle eerdere VHTO-activiteiten, zoals de voorlichtingsactiviteiten over bèta, techniek en ICT voor leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs. Bij deze activiteiten worden vrouwelijke professionals en studenten als rolmodellen betrokken.

In het basisonderwijs heeft VHTO het project Beeldenbrekers op scholen uitgevoerd. In 2020 hebben 82 klassen zich aangemeld, vanwege de sluiting van de scholen door de coronapandemie zijn 47 verplaatst naar 2021 en 35 lessen zijn uitgevoerd. 

In de periode dat de coronamaatregelen iets waren versoepeld, hebben 37 meisjes uit groep 8 meegedaan aan de Smart City Challenges for Girls. Tijdens deze eendaagse evenementen hebben zij in gemeentehuizen slimme technologische oplossingen bedacht voor maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast hebben 20 meisjes deelgenomen aan de DeepDivers.ai events over Artificial Intellingence. En er is een DigiVita Zomerkamp georganiseerd voor 31 meisjes (vanwege de coronamaatregelen alleen voor po en kleine groepsgrootte).

Op 2 april 2020 stond Girls’ day gepland, 10.736 meisjes in de leeftijd van 10 tot 15 jaar zouden op bezoek gaan bij 406 bedrijven en deelnemen aan speciaal georganiseerde activiteiten om hen kennis te laten maken met de bèta/technische werkzaamheden in de dagelijkse beroepspraktijk. Door de coronapandemie werd Girls’ day helaas afgelast; wel is er een online evenement voor 400 meisjes gehouden.

JINC: technische bliksemstages

JINC is een non-profitorganisatie die jongeren helpt bij een goede start op de arbeidsmarkt. In 20191 hebben 4.034 leerlingen van groep 7 en 8 via Jinc een technische Bliksemstage gevolgd. Dit is een flink groter aantal dan in 2018; toen volgden 1.314 basisschoolleerlingen een technische Bliksemstage. Een Bliksemstage is een bedrijfsbezoek, waarbij leerlingen zelf aan de slag gaan binnen het betreffende bedrijf. Het doel is dat de leerlingen in aanraking komen met techniek, zodat zij later beter in staat zijn een keuze te maken voor een vakkenpakket of opleiding.

In 2020 hebben 2.304 leerlingen meegedaan aan het project Digitale Vaardigheden. Bij het project staat Computational Thinking centraal, wat betekent dat je leert problemen logisch te benaderen en op te lossen met hulp van computertechnologie. Leerlingen uit groep 5 en 6 gaan hier spelenderwijs mee aan de slag en leren over computertaal, algoritmes en automatisering.

  • 1. Vanwege de coronapandemie zijn de cijfers van 2020 niet representatief